Graffiti fixeren: welke vernis gebruik je?
Je hebt uren aan een piece gewerkt, het staat er precies zoals je wilde, en een half jaar later is het zwart nog zwart maar het rood bijna roze. Of je veegt met een vochtige doek over werk dat binnen hangt en er komt kleur mee. Spuitverf is op zichzelf redelijk sterk, maar tegen uv-licht, vocht, vingers en schoonmaakmiddel houdt hij het niet vanzelf vol.
Wat vernis doet en wat niet
Vernis is een transparante toplaag over je kleurlagen. Hij vormt een film die de pigmenten afschermt van vocht, vuil en aanraking, en een goede vernis houdt daarnaast een deel van het uv-licht tegen. Dat uv-licht is de hoofdreden dat kleuren buiten verschieten: rood, geel, oranje en fluortinten breken het snelst af.
Wat vernis niet doet: slechte hechting repareren. Zit je kleur niet goed op de ondergrond, dan verandert vernis daar niets aan. Beschadigingen worden er eerder opvallender van, omdat glans de vorm van een kras benadrukt.
Mat, zijdeglans of glans
De glansgraad is geen smaakdetail. Hij bepaalt hoe je kleuren eruitzien en hoe zichtbaar oneffenheden worden.
| Glansgraad | Effect op je werk | Waar het past |
|---|---|---|
| Mat | Kleuren worden iets doffer en zachter, vlakken ogen egaal | Canvas en werk aan de muur binnen, foto’s van je werk |
| Zijdeglans | Lichte diepte in de kleur, verbergt kleine oneffenheden | De veilige middenweg voor bijna alles |
| Glans | Kleuren worden dieper en verzadigder, spiegelend oppervlak | Buiten, objecten die je schoonmaakt, werk dat mag opvallen |
Mat slikt licht en dempt felle kleuren een beetje. Op een doek met veel fade-overgangen is dat juist mooi, omdat de overgangen rustiger worden. Glans doet het tegenovergestelde: je zwart wordt dieper en je kleuren feller, maar elk stofje gaat meedoen. Combineren kan ook: eerst twee dunne lagen glans voor de bescherming, dan een laatste laag mat als je de spiegeling niet wilt.
Binnen of buiten
Voor werk dat binnen hangt is bijna elke blanke lak in spuitbus geschikt. Er komt geen regen bij en het uv-licht door een raam is beperkt.
Buiten liggen de eisen hoger. Kies dan een vernis die uitdrukkelijk uv-bestendig en geschikt voor buitengebruik is. Een niet-uv-bestendige lak kan zelf vergelen, waardoor je wit na een paar seizoenen een gele zweem krijgt. Reken buiten ook niet op eeuwigheid: werk in de volle zon vraagt na enkele jaren opnieuw een laag.
Breng buitenvernis aan bij droog weer en niet in de volle zon, want een hete ondergrond laat de vernis te snel indrogen en dat geeft een matte waas. Over temperatuur, luchtvochtigheid en wind lees je meer in buiten spuiten: temperatuur, wind en hechting.
Test eerst op een hoekje
Dit is de stap die de meeste mensen overslaan. Oplosmiddelhoudende vernis kan de verf eronder aantasten, zeker als die watergedragen is of nog niet is uitgehard. Het oplosmiddel weekt het pigment los en dan lopen je randen uit of trekt je zwarte outline in het kleurvlak. Bij fluorkleuren gaat dat extra snel.
Doe daarom altijd dit:
- Laat je werk volledig drogen. Handdroog is niet hetzelfde als doorgehard, geef het bij twijfel een dag.
- Spuit een klein stukje vernis op een onopvallende hoek, of op een proefstukje dat je met dezelfde verf hebt beschilderd.
- Wacht tot het droog is en kijk of de kleur is verlopen, dof geworden of gaan kreuken.
- Is er niets aan de hand, dan spuit je de eerste laag heel licht over het geheel. Een nevellaag, geen natte laag.
- Bouw daarna op met twee of drie dunne lagen, met droogtijd ertussen volgens het technisch informatieblad.
Die eerste nevellaag is je verzekering. Hij sluit de verf af, zodat de dikkere lagen daarna niet meer bij het pigment kunnen komen. Werk je met watergedragen graffitiverf, dan kun je ook kiezen voor een watergedragen vernis. Dat is qua risico op uitlopen de veiligste combinatie.
Vernis op canvas
Doek zuigt anders dan steen of hout. Heb je het canvas voorbehandeld met een grondlaag, dan ligt je verf op een gesloten oppervlak en pakt de vernis netjes. Op onbehandeld doek trekt de vernis deels in het weefsel en wordt het beeld vlekkerig. Hoe je dat voorkomt, lees je in canvas voorbereiden voor spuitbuskunst.
Effectlakken vragen extra aandacht: glitterlagen hebben een toplaag nodig om de deeltjes vast te zetten, maar een te natte laag laat ze drijven. Zie glitterlak aanbrengen zonder klontjes. Mis je nog basisspullen, kijk dan in beginnen met graffiti: dit heb je nodig.
Veelgestelde vragen
Hoe lang moet graffiti drogen voordat je vernis aanbrengt?
Geef spuitverf minstens 24 uur, en bij dikke lagen of koud weer langer. Vernis over verf die vanbinnen nog zacht is, sluit het oplosmiddel op en dat geeft later blaasjes of kreukels.
Kan ik glansvernis over matte graffiti spuiten?
Ja, de glansgraad van je toplaag bepaalt de eindglans. Houd er rekening mee dat glans je kleuren dieper maakt en oneffenheden duidelijker zichtbaar, dus test het eerst op een stukje.
Beschermt vernis tegen uv-licht?
Een vernis die als uv-bestendig is aangemerkt vertraagt het verschieten van kleuren duidelijk, maar stopt het niet volledig. Buiten in de volle zon blijven felle kleuren als rood en geel het kwetsbaarst.
Hoeveel lagen vernis heb ik nodig?
Twee tot drie dunne lagen is voor de meeste werken genoeg. Meer lagen geven niet automatisch meer bescherming en vergroten de kans op lopers en een troebele film.