Primers

Wat doet een primer in spuitbus?

Een primer in spuitbus is de grondlaag die je op het kale materiaal spuit, voordat de kleur erop gaat. Hij hecht zich aan de ondergrond en geeft de lak erboven houvast, zodat die niet bladdert of loslaat. Afhankelijk van het type egaliseert een primer ook de zuiging, vult hij kleine oneffenheden of remt hij roest en doorbloedende vlekken. Grondverf en primer zijn twee namen voor dezelfde laag: grondverf is het vertrouwde Nederlandse woord, op spuitbussen staat meestal primer.

Daarom bestaat er niet één primer voor alles. Hout vraagt iets anders dan aluminium, en op piepschuim gaat het met de verkeerde bus zelfs direct mis. Een eenvoudige lak op de juiste grondlaag houdt het vaak langer vol dan een dure lak op de verkeerde.

Welke primer spuitbus voor welke ondergrond?

Met deze keuzehulp vind je per materiaal snel de juiste grondlaag:

• Kaal hout, MDF en multiplex: hout zuigt en kan hars of looizuur afgeven. Een houtprimer sluit de poriën, zodat je aflak overal even mooi opdroogt.
• Staal en ijzer: kaal staal roest snel, zeker buiten. Voor hekwerk, frames en gereedschap kies je een roestwerende primer. Zoek je de sterkste hechting en afsluiting, dan is een epoxy primer in spuitbus de beste basis.
• Verzinkt staal, aluminium en RVS: op deze gladde metalen hecht een gewone grondlaag slecht. Bij de metaalprimers zie je per metaalsoort welke grondlaag past, van aluminiumprimer tot etch primer.
• Kunststof: bumpers, tuinmeubels en kappen van PP of ABS zijn glad en soms flexibel. Een primer voor kunststof voorkomt dat de lak er later in schilfers af komt.
• Piepschuim: de oplosmiddelen in gewone spuitverf lossen polystyreen op. Spuit daarom eerst een piepschuim primer die het schuim afsluit.
• Vlekken: waterkringen, roet, nicotine en looizuur uit hout komen door gewone verf heen. Een isolerende primer sluit ze in.
• Krassen en schuursporen: een vulprimer of filler vult kleine oneffenheden, zodat je na vlak schuren een strakke ondergrond hebt. Deuken en gaten vul je eerst met plamuur.
• Gemengde materialen: bestaat je project uit hout, metaal en een eerder gelakt deel, dan bespaart een multiprimer je een aparte bus per ondergrond.

Tip: schroef grepen, scharnieren en kapjes los voordat je gaat primeren. Dan geef je elk materiaal de grondlaag die erbij hoort en komt er geen primer in draaipunten.

1K of 2K primer?

Bijna alle primers in spuitbus zijn 1K: ze drogen doordat de oplosmiddelen verdampen, en een halfvolle bus bewaar je gewoon voor later. Een 2K primer heeft een ingebouwde verharder die je vlak voor gebruik activeert. Hij hardt chemisch uit tot een laag die beter bestand is tegen oplosmiddelen en zware belasting, maar de bus moet daarna binnen korte tijd op. Voor meubels, hekwerk en de meeste klussen in huis is 1K ruim voldoende.

De kleur van je primer maakt verschil

Primer bestaat in grijs, wit, zwart en andere tinten, en die keuze scheelt je lagen aflak. Onder wit en lichte kleuren werkt een witte of lichtgrijze primer het best, onder donkere kleuren een donkergrijze of zwarte. Felle kleuren zoals geel, oranje en rood dekken van zichzelf matig en worden op een witte grondlaag een stuk helderder. De Universal Primer van Motip Carat is er daarom in wit en in grijs.

Droogtijd en verbruik van primer

Hoe snel je kunt aflakken, hangt af van het soort primer. Een acrylprimer is vaak binnen een uur klaar voor de kleurlak, een synthetische grondlaag vraagt meestal meer geduld. De overspuittijd op de bus is leidend, en bij kou of vochtig weer heb je extra wachttijd nodig.

Een bus van 400 ml is goed voor ongeveer 1,5 tot 3 m² per laag. Op zuigend hout en ruwe ondergronden gaat er meer primer in, op glad metaal minder. Voor een stoel in twee lagen kom je doorgaans met één bus uit.

Waar het met primer vaak misgaat

• Te veel in één keer: een zware laag droogt slecht door en blijft zacht. Spuit liever meerdere lichte lagen met een paar minuten ertussen.
• Niet ontvetten: vingerafdrukken, siliconen en oude wax zie je niet, maar de primer hecht er niet op. Ontvet vlak voor het spuiten, ook als het onderdeel schoon lijkt.
• Primer als eindlaag: een grondlaag is poreus en niet gemaakt voor zon en regen. Werk hem altijd af met lak, ook als de kleur je al bevalt.
• De overspuittijd missen: veel bussen noemen een termijn waarbinnen je zonder schuren kunt aflakken. Is die voorbij, schuur de primer dan eerst licht op.
• Synthetisch op zink: een synthetische grondlaag kan op verzinkt staal verzepen en in vellen loslaten. Kies daar een primer die uitdrukkelijk geschikt is voor zink.
• Lak en primer die niet samengaan: een acryllak over een synthetische primer die nog niet goed is doorgehard, gaat soms rimpelen. Gebruik bij twijfel primer en lak uit hetzelfde merk of systeem, en probeer de combinatie eerst uit op een restje.

Primer voor je auto nodig?

Deze primers zijn gemaakt voor klussen in huis, in de werkplaats en in de industrie. Herstel je lakschade aan een auto, motor of scooter, dan werk je in een vaste opbouw van plamuur, filler, basislak en blanke lak. De grondlagen die bij dat laksysteem horen, vind je bij de autolak primers.

Merken en lijnen in het assortiment

Van Motip vind je onder meer de Carat-, Colorworks-, Deco- en Air Crafts-primers en de Platinum Primer van Dupli-Color. MTN Wepro, de technische lijn van Montana Colors, levert onder andere een epoxy- en etch/wash primer, een kunststof primer, een grijze filler en een witte basisprimer. Montana Cans heeft primers voor universeel gebruik, metaal, aluminium, kunststof en polystyreen, en van 3M vind je een lasprimer, een hechtprimer voor ruitenkit en aanbrengstaafjes. Twijfel je over de juiste bus, stuur de klantenservice dan een berichtje met je ondergrond.