Hamerslaglak: waarvoor gebruik je het en hoe?
Een oude gereedschapskist, een metalen kastdeur of een gietijzeren onderstel: het metaal is nog prima, maar het oppervlak zit vol putjes en krassen. Hoogglans maakt dat alleen erger, want glans vergroot elke oneffenheid uit.
Hamerslaglak lost dat andersom op. In plaats van het oppervlak glad te maken, geeft hij het bewust een onrustige structuur die lijkt alsof er met een hamer op is gewerkt. Wat daaronder zit, valt niet meer op.
Hoe dat hamerslageffect ontstaat
De structuur komt niet van de manier waarop je spuit, maar uit het blik. In dit type lak zitten siliconen. Terwijl de laag droogt, trekken die siliconen de natte verf naar buiten toe uit elkaar. Zo ontstaan de typische kringen en golfjes, met een lichtere metallic glans in de bolle stukjes en een donkerder tint in de dalen.
Dat verklaart meteen twee dingen. Te dun spuiten geeft nauwelijks structuur en te dik een grof, hangend patroon. En gewone lak laat zich er slecht overheen zetten, want diezelfde siliconen geven kraters en slechte hechting.
Waar hamerslaglak goed op zijn plaats is
De lak is bedoeld voor metaal en komt het best tot zijn recht op werkstukken waar een strak oppervlak toch niet lukt:
- gereedschapskisten, kluizen en metalen kasten
- machineframes en werkbanken
- gietijzeren onderstellen, hekwerk en poortdelen
- trapleuningen en bevestigingsbeugels
Op hout, kunststof of gips is het minder logisch: het effect leest visueel als metaal. Voor structuur op muren of meubels kijk je beter naar Structuurverf en granietlook spuiten.
De ondergrond: minder werk dan je denkt
Hier zit het grote voordeel. De meeste hamerslaglakken hechten direct op kaal, licht geroest of gestraald staal, zonder primer. Wat je wel doet:
- Borstel loszittend roest en oude bladderende verf weg met een staalborstel of schuurvlies. Vaste, aangehechte roest mag blijven zitten.
- Ontvet grondig. Vet, olie en was zijn ook voor deze lak een probleem.
- Maak glad metaal en oude harde lak licht schuurruw.
- Laat het werkstuk droog en op kamertemperatuur komen.
Zit er zware, doorvretende roest in, dan is overspuiten niet genoeg: in Verven over roest in 7 stappen staat hoe je die aanpakt. Wil je extra corrosiebescherming, dan is een primer voor metaal alsnog verstandig. De opbouw per soort metaal staat in Metaal verven: zo krijg je een blijvend resultaat.
Zo spuit je hamerslag uit een bus
Schud de bus minstens twee minuten, ook tussendoor: de metallic deeltjes zakken snel uit.
Spuit vervolgens iets natter dan bij gewone lak. Houd ongeveer twintig tot dertig centimeter afstand en leg de laag in gelijkmatige banen op met flinke overlap. Je hebt een sluitende, natte film nodig, want daarin vormt het patroon zich.
Kijk daarna een halve minuut toe: het effect trekt zich vanzelf open. Ga er niet overheen om bij te sturen, want dan vernietig je de kringen die net ontstaan.
| Wat je ziet | Wat er misging | Wat je doet |
|---|---|---|
| Bijna geen structuur | Te dun en te droog gespoten | Volgende laag natter opbouwen |
| Grof, hangend patroon | Te dik of te dichtbij | Meer afstand, snellere banen |
| Kraters en gaatjes | Vet of siliconen op de ondergrond | Ontvetten en opnieuw beginnen |
Twee lagen zijn meestal genoeg. Houd de overspuittijd van het technisch informatieblad aan: te vroeg een tweede laag lost de eerste weer op.
Niet overspuiten met gewone lak
Dit is de belangrijkste regel. De siliconen die het effect maken, blijven in de laag zitten. Zet je er later gewone lak of blanke lak overheen, dan krijg je vrijwel zeker kraters, slechte hechting of een laag die niet doorhardt.
Hamerslaglak is dus een afwerklaag op zichzelf, en van huis uit al taai en redelijk weerbestendig. Wil je het werkstuk toch een andere kleur geven, dan moet die laag er eerst helemaal af, of je zet er een isolerende grondlaag tussen die geschikt is voor siliconenhoudende ondergronden.
Moet het werkstuk vooral roestvrij blijven en telt het uiterlijk minder, dan is een opbouw met zinkspray een alternatief. Hoe die werkt, lees je in Zinkspray en koud verzinken: hoe werkt het?. Zoek je een ander uiterlijk, kijk dan bij de overige varianten effectlak.
Veilig werken
Hamerslaglak uit een bus is oplosmiddelhoudend. Werk buiten of met goede ventilatie en draag een masker met dampfilter, geen stofmasker. Bij het borstelen van roest horen handschoenen en een veiligheidsbril erbij. De bus staat onder druk: niet doorboren, niet bewaren boven vijftig graden of in de volle zon, en niet gebruiken bij open vuur.
Veelgestelde vragen
Moet je primer gebruiken onder hamerslaglak?
Meestal niet. De meeste hamerslaglakken hechten direct op kaal, licht geroest of gestraald metaal, mits het goed ontvet en vrij van loszittend roest is.
Kun je hamerslaglak overspuiten met blanke lak?
Nee, dat is af te raden. De siliconen die de structuur maken zorgen voor kraters en slechte hechting van gewone lak, dus behandel hamerslag als eindlaag.
Waarom krijg ik geen structuur in mijn hamerslaglak?
Dan spuit je te dun of te droog. Het patroon vormt zich alleen in een sluitende, natte laag, dus spuit banen met meer overlap.
Is hamerslaglak geschikt voor buiten?
Ja, op metaal buiten doet hij het goed en de structuur verbergt kleine beschadigingen. Op roestgevoelige delen combineer je hem met een corrosiewerende grondlaag.