Hittebestendige lak voor BBQ, kachel en uitlaat
Je spuit je oude houtkachel netjes zwart, stookt hem een avond op en de volgende ochtend zit de lak vol blaren. Of het spruitstuk van je motor kleurt na een paar ritten geel en begint te bladderen. Er is niets mis met je spuitwerk: er zat gewoon lak op die de temperatuur niet aankan.
Gewone acryl- of alkydlak begint rond de honderd graden al zacht te worden en verkleurt daarboven snel. Een kacheldeur haalt makkelijk 300 graden, een uitlaatbocht bij een verbrandingsmotor kan tegen de 600 lopen. Daar heb je een hittebestendige lak in spuitbus voor nodig, met een bindmiddel dat op die temperaturen niet uit elkaar valt.
De temperatuurklassen op een rij
Hittebestendige lakken worden verkocht in grofweg drie klassen. Kijk altijd op het etiket of het technisch informatieblad wat de maximale continue temperatuur is, want die verschilt per product en per kleur.
| Klasse | Typisch bindmiddel | Waarvoor |
|---|---|---|
| Tot ongeveer 300 graden | Gemodificeerde alkyd of siliconenalkyd | Kachelpijpen op afstand, ovendeuren, motorblokken, remklauwen |
| Tot ongeveer 650 graden | Siliconenhars met pigment dat hitte verdraagt | Uitlaten, spruitstukken, kacheldeuren, vuurkorven, BBQ-binnenwerk |
| Boven 650 graden | Speciale keramische of anorganische systemen | Industriële toepassingen, hoge uitlaattemperaturen |
Bij de hoogste klassen is het kleurenaanbod beperkt. Zwart, antraciet en aluminiumgrijs kunnen die temperaturen aan, felle kleuren meestal niet, omdat het pigment zelf verbrandt.
Radiator, uitlaat of kachel: niet dezelfde eisen
Een radiator wordt hooguit 70 tot 90 graden warm. Daar heb je geen 650-graden lak voor nodig, en die zou je zelfs tegenwerken: siliconenlakken hebben hitte nodig om uit te harden en blijven op een radiator eeuwig zacht en gevoelig. Pak daar een speciale radiatorlak voor, die uithardt bij kamertemperatuur en niet vergeelt. Lees ook Radiator spuiten zonder strepen als je de leidingen en ribben netjes wilt krijgen.
Voor remklauwen zit je in de laagste klasse, maar wel met extra eisen aan chemische bestendigheid tegen remstof en wegzout. In Remklauwen verven: zo doe je het netjes staat hoe je die netjes voorbereidt.
Voor een uitlaat, kacheldeur of vuurkorf ga je naar de 650-klasse. En let op: gebruik daar geen gewone primer onder. Een standaard grondlaag houdt die temperatuur niet en laat los, waardoor je hele opbouw eraf komt. Alleen als de fabrikant expliciet een bijpassende metaalprimer voorschrijft voor lagere temperaturen, zet je die eronder. Zit je onder de 200 graden, dan is een goede hechtprimer wel zinvol.
Voorbereiden: hierop valt of staat het
- Laat het onderdeel volledig afkoelen. Nooit spuiten op een warm oppervlak: het drijfgas is brandbaar en de lak droogt direct dood tot een poederige laag.
- Verwijder losse roest en oude verf met een staalborstel of schuurvlies. Alles wat los zit, komt later terug als bladdering.
- Ontvet grondig. Olie, was en vingerafdrukken branden onder de lak in en geven vlekken.
- Schuur glanzend metaal licht op zodat de lak zich kan vastzetten.
- Plak af wat geen lak mag krijgen: lambdasonde, pakkingvlakken, draadeinden.
Meer over het klaarmaken van staal en gietijzer vind je in Metaal verven: zo krijg je een blijvend resultaat. Zit er onderhuidse roest op een deel dat niet heet wordt, kijk dan naar Zinkspray en koud verzinken: hoe werkt het?.
Spuiten en inbranden
Schud de bus minstens twee minuten na het eerste rammelen van de knikker. Spuit in dunne lagen van ongeveer 20 tot 25 centimeter afstand, met een paar minuten tussen de lagen. Dik opzetten is bij hittelak extra riskant: een te dikke laag blaast bij de eerste opstook los.
Veel siliconenhoudende hittelakken zijn na drogen alleen stofdroog. Ze krijgen hun eindhardheid en chemische bestendigheid pas door in te branden. Dat betekent dat je het onderdeel na de voorgeschreven droogtijd geleidelijk op temperatuur brengt, meestal in een paar stappen die op het technisch informatieblad staan. Tot dat moment is de laag kwetsbaar: krassen, vet of oplosmiddel gaan er zo doorheen.
Bij die eerste opstook komt rook en een scherpe geur vrij. Dat is normaal, het zijn de resterende oplosmiddelen die uitgassen. Doe het buiten of met wijd open ramen en deuren, laat geen huisdieren of vogels in de ruimte en gebruik een masker met dampfilter als je erbij blijft staan. Een stofmasker helpt hier niet.
Waar het meestal misgaat
- Te dik gespoten, waardoor de lak bij de eerste hittecyclus loslaat.
- Een gewone primer onder een 650-graden lak.
- Niet ontvet, met kraters en vlekken als gevolg.
- Ingebrand voordat de lak volgens het etiket droog was.
Bewaar de bus rechtop, uit de zon en onder de 50 graden. Doorboren of in vuur gooien is nooit een optie, ook niet als hij leeg voelt.
Veelgestelde vragen
Tot hoeveel graden gaat hittebestendige lak?
Dat hangt af van het type: er zijn lakken tot ongeveer 300 graden en lakken tot ongeveer 650 graden, en voor industriële toepassingen bestaan er systemen die daarboven gaan. Kijk altijd op het technisch informatieblad wat de maximale continue temperatuur is, want die kan per kleur verschillen.
Moet hittebestendige lak echt inbranden?
Bij de meeste siliconenhoudende hittelakken wel. Ze zijn na drogen alleen stofdroog en krijgen hun eindhardheid pas nadat je het onderdeel volgens het voorschrift geleidelijk op temperatuur hebt gebracht.
Kan ik hittebestendige lak op mijn radiator gebruiken?
Beter niet. Een radiator wordt niet warm genoeg om een siliconenlak te laten uitharden, waardoor de laag zacht en kwetsbaar blijft. Gebruik een lak die speciaal voor radiatoren is gemaakt.
Moet er primer onder hittebestendige lak?
Voor de hoge temperatuurklassen meestal niet, omdat een gewone primer die hitte niet overleeft en de hele opbouw kan laten loslaten. Blijf je onder ongeveer 200 graden, dan is een hechtprimer voor metaal wel zinvol, mits de fabrikant hem toestaat.