Nat schuren: zo gebruik je waterproof schuurpapier

Je hebt net gespoten en er zit één stofnop in de blanke lak. Of een loper langs de portierrand. Droog wegschuren durf je niet: één seconde te lang en je zit door de lak heen. Daarvoor bestaat nat schuren.

Water tussen papier en lak verandert alles. Het papier snijdt zachter, het slijpsel spoelt weg in plaats van dat het krast, en je voelt beter wat er onder je vingers gebeurt. Zo ga je van een defect naar een spiegelend vlak zonder de laag op te offeren.

Waarom water zo veel verschil maakt

Bij droog schuren blijft afgeschuurd materiaal tussen de korrels hangen: dichtslibben. Het papier verliest zijn snijkracht en de vastgekoekte klontjes trekken zelf krassen die dieper zijn dan de korrel maakt. Bij lak, die zacht is en warm wordt, gebeurt dat snel.

Water lost dat op vier manieren op:

• het spoelt het slijpsel weg, dus het papier blijft snijden
• het koelt, dus de lak smeert niet uit
• het smeert, waardoor je krasbeeld veel gelijkmatiger wordt
• er komt geen schuurstof vrij dat later in je verse laklaag landt

Dat laatste is meteen het verschil met stofvrij schuren: daar vang je het stof af, hier ontstaat het niet eens.

Welk papier je nodig hebt

Gewoon schuurpapier valt in water uit elkaar: het lijmlaagje weekt los en de rug scheurt. Je hebt waterproof schuurpapier nodig, met een waterdichte rug en een bindmiddel dat tegen vocht kan.

Nat schuren doe je vrijwel altijd in de fijne korrels, ruwweg vanaf P800. Grover is er zelden reden voor. Welke korrel bij welke fase van het hele proces hoort, staat in schuren voor het spuiten.

Ook hier geldt: sla geen stappen over. P2000 haalt een P800-kras niet weg, hij poetst hem alleen glad genoeg om hem later, onder een lamp, alsnog te zien.

Zo pak je het aan

1. Was het paneel schoon. Eén zandkorrel onder je papier trekt een kras van dertig centimeter. Spoel het vlak en je emmer allebei schoon.
2. Laat het papier weken. Minimaal een kwartier in schoon water. Papier dat pas half doorweekt is, schuurt onregelmatig en scheurt eerder.
3. Voeg een drupje afwasmiddel toe aan het water. Het papier glijdt dan soepeler en blijft minder snel haken.
4. Werk altijd met een blok of pad. Je vingers volgen de vorm van de kuil in plaats van hem weg te halen. Zachte schuurblokjes volgen ronde panelen zonder dat je op één punt te veel weghaalt.
5. Schuur met lichte druk en veel water. Laat de korrel het werk doen. Duw je hard, dan doorbreek je de waterfilm en krijg je precies de krassen die je wilde vermijden.
6. Wissel van richting per korrel. Werk de eerste korrel in de lengte af, de volgende schuin daarop. Zie je geen lijnen van de vorige richting meer, dan is die stap klaar.
7. Spoel en droog tussendoor. Trek het vlak droog met een rubber trekker of een zachte doek en bekijk het onder een lamp. Nat lak lijkt altijd mooier dan het is.
8. Werk af. Na de fijnste korrel is het vlak dof en egaal. De glans haal je terug met polijsten; het stappenplan staat in auto polijsten.

Doorschuren voorkomen

Doorschuren betekent dat je door de blanke lak heen in de kleurlaag zit. Dat is niet meer te polijsten: er moet dan opnieuw gespoten worden. Lak is plaatselijk maar een paar honderdste millimeter dik, dus de marge is klein.

Vier gewoontes die dat voorkomen:

• Blijf van randen en welvingen af. Op een sik, felsrand of scherpe bocht is de laag altijd het dunst. Plak randen af met afplaktape voordat je begint.
• Tel je halen. Werk in korte reeksen en controleer daarna. Doorschuren gebeurt in de haal die je “er nog even bij” deed.
• Kijk naar de kleur van je water. Wordt het spoelwater plotseling gekleurd in plaats van melkwit, dan zit je in de kleurlaag. Direct stoppen.
• Begin nooit grover dan nodig. Kijk eerst of P1500 het defect wegneemt voordat je naar P800 grijpt.

Zit het defect dieper dan de blanke lak, of gaat het om craquelé, kookblaasjes of hechtingsproblemen, dan lost schuren het niet op. Wat dan wél helpt, lees je in lakfouten herkennen en herstellen.

Nat schuren maakt geen stof, maar je werkt wel met lakslijpsel in water. Draag handschoenen, gooi het spoelwater niet zomaar in de tuin en zorg voor ventilatie als je in een gesloten ruimte werkt.

Veelgestelde vragen

Kan ik gewoon schuurpapier nat gebruiken als ik voorzichtig doe?

Nee. De rug weekt los en het schuurmiddel laat los van de drager, waardoor je losse korrels over je lak sleept. Dat geeft precies de diepe krassen die je wilde voorkomen.

Bij welke korrel begin ik om een stofnop weg te halen?

Probeer eerst P1500 met een klein hard blokje, alleen op de nop zelf. Werkt dat te traag, ga dan één stap grover naar P1200. Werk daarna terug omhoog tot P2000 of P3000 voordat je gaat polijsten.

Moet ik na nat schuren altijd polijsten?

Als het om de eindlaag gaat wel: nat schuren laat het oppervlak dof achter, en alleen polijsten brengt de glans terug. Schuur je een primer of grondlaag nat, dan hoeft dat niet, daar komt gewoon een nieuwe laag overheen.

Hoelang gaat waterproof schuurpapier mee?

Veel langer dan droog papier, omdat het niet dichtslibt. Vervang het zodra je harder moet duwen voor hetzelfde resultaat: dat is het moment waarop het risico op doorschuren omhoogschiet.