Siliconen: waarom ze je lak verpesten

Je hebt alles goed gedaan. Netjes geschuurd, gestofzuigd, afgeplakt, de laatste laag ligt strak. En terwijl je nog kijkt hoe mooi hij vloeit, verschijnen er ronde kuiltjes in het natte oppervlak. Kleine kratertjes met een verhoogd randje, of gekrulde vlekken die je in de spuiterij vislemen noemt. Meestal zit er dan geen fout in je techniek: er zit silicone in of onder de lak.

Siliconen hebben een extreem lage oppervlaktespanning. Zodra er een minuscuul deeltje op de ondergrond of in de natte laag zit, trekt de verf zich daar letterlijk vanaf terug. Het resultaat is een kuiltje dat niet meer dichtvloeit, hoe lang je ook wacht. Een hoeveelheid die je met het blote oog nooit ziet is al genoeg.

Waar siliconen vandaan komen

Het vervelende is dat siliconen overal in zitten en dat ze zich door de lucht verplaatsen. De belangrijkste bronnen in en om een werkplaats:

• Cockpitsprays en interieurreinigers die glans achterlaten
• Glansmiddelen, bandenglans en snelle detailingsprays
• Sommige smeer- en kruipsprays met een siliconenbasis
• Was, polish en poetsmiddelen op de carrosserie
• Handcrèmes, haarproducten en sommige deodorants
• Kitresten en glijmiddelen voor rubbers
• Poetsdoeken die eerder met zo’n product zijn gebruikt

Spuit je een cockpitspray aan de ene kant van de werkplaats, dan hangt de nevel binnen een minuut ook boven het paneel waar je aan werkt. Wat je eenmaal in een ruimte hebt gebracht, blijft er lang rondzweven en zet zich af op werkbanken, gereedschap en filters.

Herkennen: kraters of iets anders

Niet elke kuil is een silicone. Een korte checklist helpt je onderscheiden waar je naar kijkt.

Twijfel je over wat je precies voor je hebt, dan geeft Lakfouten herkennen en herstellen: de 10 meest voorkomende je een bredere vergelijking.

Verwijderen doe je zo

Siliconen laten zich niet wegschuren. Schuren verspreidt ze juist: je duwt het materiaal in de poriën en over het hele paneel. Ze zijn ook niet op te lossen met water en zeep. Wat wel werkt is een siliconenverwijderaar, een oplosmiddel dat speciaal voor dit doel is samengesteld.

1. Neem het paneel af met een siliconenverwijderaar, ruim vóór je gaat schuren. Zo haal je de besmetting eraf in plaats van hem in te schuren.
2. Werk nat in nat: breng het middel aan met een schone doek en veeg het met een tweede schone doek direct droog voordat het verdampt. Laat je het opdrogen, dan blijft de silicone gewoon liggen.
3. Gebruik per paneel verse doeken. Eén hoek van een doek is één keer bruikbaar.
4. Schuur daarna pas, en ontvet na het schuren opnieuw. Voor die tweede ronde volstaat een ontvetter voor lakvoorbereiding.
5. Raak het schone oppervlak niet meer met blote handen aan. Trek nitrilhandschoenen aan.

Voor kleine metalen delen en beugels kun je in plaats daarvan ook naar Remmenreiniger: waarvoor wel en waarvoor niet grijpen, zolang je zeker weet dat het onderdeel er tegen kan.

Je werkplaats schoon houden

Verwijderen is genezen. Voorkomen is een stuk goedkoper.

• Gebruik geen siliconenhoudende producten in de ruimte waar gelakt wordt. Doe interieurreiniging en glansbehandeling ergens anders, liefst in een andere ruimte.
• Houd twee sets doeken en microvezeldoeken uit elkaar, met duidelijk verschillende kleuren, en was ze nooit samen. Een gewassen doek is niet automatisch siliconenvrij.
• Kies smeer- en kruipsprays op basis van olie of PTFE als er in de buurt gelakt wordt, in plaats van siliconenspray.
• Was je handen en gebruik geen handcrème vlak voor je gaat spuiten.
• Blaas je persluchtleiding regelmatig door en controleer je water- en olieafscheider. Vuile perslucht verspreidt niet alleen olie, maar ook wat er in de leiding is achtergebleven.
• Maak je spuitpistool grondig schoon en scheid je gereedschap per product. In Verfspuit schoonmaken: zo blijft je spuitpistool goed staat hoe je dat doet zonder pakkingen te beschadigen.

Vermoed je dat er in je ruimte ooit veel siliconen zijn gebruikt, maak dan eerst vloer, wanden en werkbank schoon. Bouw daarna op met een grondlaag die bij je ondergrond past, zoals beschreven in Welke primer gebruiken? Per ondergrond uitgelegd.

Zit er toch een krater in je verse laag, dan is bijspuiten zinloos zolang de besmetting er nog zit. Laat de laag uitharden, schuur hem vlak, reinig opnieuw grondig en bouw dan pas weer op. Werk in een geventileerde ruimte met een masker met dampfilter, want siliconenverwijderaars zijn oplosmiddelen.

Veelgestelde vragen

Wat zijn kraters in lak en waardoor ontstaan ze?

Kraters zijn ronde kuiltjes die in de natte lak ontstaan doordat de verf zich terugtrekt van een besmetting met een lage oppervlaktespanning, meestal silicone. Ook was, olie of vet kan het veroorzaken.

Kan ik siliconen er gewoon afschuren?

Nee, schuren maakt het erger. Je drukt het materiaal in de poriën en verspreidt het over het hele paneel. Neem het oppervlak eerst af met een siliconenverwijderaar en schuur daarna pas.

Waar gebruik ik siliconenverwijderaar precies voor?

Om een ondergrond vrij te maken van siliconen, was en vet voordat je gaat schuren en lakken. Breng hem aan met een schone doek en veeg direct droog met een tweede doek, zodat de besmetting mee naar buiten gaat.

Mag ik een cockpitspray gebruiken in dezelfde ruimte waar ik lak?

Beter niet. De nevel verspreidt zich door de lucht en zet zich af op panelen, gereedschap en werkbank. Doe interieurbehandelingen in een andere ruimte dan waar je spuit.