Watergedragen of oplosmiddelhoudende spuitbus?

Twee bussen naast elkaar in het schap, dezelfde kleur, ongeveer dezelfde inhoud, en toch een heel ander product. Op de ene staat watergedragen of acryl op waterbasis, op de andere oplosmiddelhoudend. Welke je kiest, bepaalt hoe de verf ruikt, hoe snel je door kunt werken, hoe goed hij hecht en hoe hij zich later houdt.

Er is geen winnaar. Er is alleen een keuze die past bij de klus, de ruimte en de ondergrond waarop je spuit.

Waar het verschil in zit

In beide bussen zitten pigment en bindmiddel, plus een drijfgas dat de druk levert. Het verschil zit in het oplosmiddel waarin dat bindmiddel is opgelost: bij een watergedragen product is dat voor het grootste deel water met een kleine hoeveelheid hulpoplosmiddel, bij een oplosmiddelhoudend product zijn dat organische oplosmiddelen. Wil je weten hoe de bus zelf werkt, kijk dan bij hoe werkt een spuitbus, de techniek uitgelegd.

Dat ene verschil verklaart bijna alles wat daarna volgt.

Wanneer watergedragen de betere keuze is

Watergedragen spuitbussen zijn er het sterkst op vooruitgegaan de afgelopen jaren. Ze zijn een logische keuze als:

• Je binnen werkt en de ruimte niet goed te ventileren is. Denk aan een klein schuurtje, een berging of een kamer.
• Er kinderen, huisdieren of mensen met luchtwegklachten in de buurt zijn.
• Je op piepschuim of sommige kunststoffen spuit. Oplosmiddelen kunnen deze materialen aantasten of laten inzakken. Een watergedragen product is dan veel veiliger voor het werkstuk.
• Je werkstukken maakt waar je vaak en lang mee in dezelfde ruimte zit, zoals modelbouw of decorstukken.

Let wel op het klimaat. Water verdampt trager dan een oplosmiddel, en bij hoge luchtvochtigheid of lage temperatuur kan dat flink oplopen. Spuit je op een klamme herfstdag in een koude garage, dan blijft de laag lang nat en loopt hij eerder uit. Zorg voor droge lucht, een beetje warmte en wat luchtbeweging.

En houd er rekening mee dat watergedragen lagen minder bestand zijn tegen oplosmiddelen. Reinig je zo’n laag later met een agressieve ontvetter, dan kan hij zacht worden of oplossen. Een blanke lak eroverheen lost dat op.

Wanneer oplosmiddelhoudend wint

Oplosmiddelhoudende spuitbussen zijn nog steeds de standaard voor werk dat moet presteren. Ze hechten vaak beter op lastige ondergronden zoals kaal metaal, oude verflagen en gladde materialen, omdat het oplosmiddel de onderlaag licht aanbijt. Ze drogen sneller, wat betekent dat je meer lagen per dag kunt aanbrengen en minder last hebt van stof dat in de natte laag valt. En ze zijn beter bestand tegen brandstof, olie, reinigingsmiddelen en weer.

Voor autolak, velgen, motoronderdelen, hittebestendig werk en buitenwerk dat jaren mee moet is dit meestal de keuze. Ook in de graffitihoek zijn de meeste bussen oplosmiddelhoudend, omdat het snelle drogen en de dekking bij lijnwerk zwaar tellen. Kijk voor dat werk bij de graffitispuitbussen met hun eigen drukopbouw en cap-systeem.

Werk veilig. Bij oplosmiddelhoudende producten heb je stevige ventilatie nodig en een masker met dampfilter. Een stofmasker houdt dampen niet tegen en helpt hier dus niets. Draag handschoenen die tegen oplosmiddelen kunnen en spuit niet in een afgesloten ruimte. Bij watergedragen producten is de dampbelasting lager, maar ook daar spuit je een nevel die je niet wilt inademen: adembescherming blijft verstandig.

De twee combineren: de belangrijkste regel

Dit gaat het vaakst mis, en het is een regel die je moet onthouden.

Watergedragen over oplosmiddelhoudend kan meestal. De waterbasis tast de uitgeharde onderlaag niet aan. Voorwaarde is wel dat die onderlaag volledig doorgehard is, schoon en ontvet, en licht opgeschuurd zodat er hechting is.

Oplosmiddelhoudend over watergedragen is riskant. De oplosmiddelen in de nieuwe laag kunnen de onderlaag oplossen en laten opweken. Je ziet dan kreukels, rimpels of loslatende plekken, soms pas een uur later. Gaat het bovendien om een sterker systeem over een zwakker, dan speelt hetzelfde probleem als bij 2K lak over 1K lak spuiten.

Test daarom altijd. Spuit een klein stukje op een onopvallende plek of op een proefstuk met dezelfde opbouw, wacht een uur en kijk of er iets kreukt. Wil je zeker zijn, gebruik dan een isolerende primer als tussenlaag. Welke primer daarbij hoort per ondergrond, staat in welke primer gebruiken.

En de simpelste regel van allemaal: blijf binnen één systeem. Primer, kleurlak en blanke lak van dezelfde basis en dezelfde productlijn geven de minste verrassingen. Twijfel je over de combinatie, raadpleeg dan het technisch informatieblad van beide producten.

Veelgestelde vragen

Wat is beter, watergedragen of oplosmiddelhoudende spuitverf?

Geen van beide is per definitie beter. Watergedragen is prettiger binnen en veiliger op piepschuim en kunststof, oplosmiddelhoudend hecht beter op lastige ondergronden, droogt sneller en is bestendiger tegen weer en chemicaliën.

Kun je watergedragen verf over oplosmiddelhoudende verf spuiten?

Meestal wel, mits de onderlaag volledig is uitgehard, schoon en ontvet is en licht is opgeschuurd. Maak toch altijd eerst een proefstukje, want de exacte combinatie verschilt per product.

Waarom droogt mijn watergedragen spuitbus zo traag?

Water verdampt langzamer dan een oplosmiddel, en bij hoge luchtvochtigheid of een temperatuur onder de 15 graden loopt dat sterk op. Zorg voor drogere lucht, wat warmte en lichte luchtbeweging, en spuit dunnere lagen.

Heb ik bij watergedragen spuitverf nog een masker nodig?

Ja. De geur is minder, maar je spuit nog steeds een fijne nevel die je niet in je longen wilt hebben. Ventileer goed en draag adembescherming, en bij oplosmiddelhoudende producten specifiek een masker met dampfilter.