Zelf motorolie verversen: stap voor stap

Olie is het enige onderdeel van je motor dat er niet tegen kan om te blijven zitten. Hij wordt dunner, vervuilt met roet en metaaldeeltjes en verliest zijn additieven. Op een gegeven moment smeert hij nog wel, maar beschermt hij nauwelijks meer, en dat merk je pas als er iets duurs kapot is.

Zelf verversen is een van de weinige onderhoudsklussen die je met beperkt gereedschap gewoon op de oprit kunt doen. Je hebt er ongeveer een uur voor nodig. Hieronder staat wat je nodig hebt en waar je op moet letten.

Wanneer is het tijd?

Kijk niet naar vuistregels van internet maar naar je instructieboekje. Daar staat het interval in kilometers én in maanden; de eerste van de twee die je bereikt, is leidend. Rijd je vooral korte ritten in de stad, dan verzuurt olie sneller dan bij lange snelwegritten, dus zit je eerder aan het interval.

Signalen dat je te lang wacht: het oliepeil zakt zichtbaar, de olie op de peilstok is pikzwart en stroperig, of de motor klinkt harder bij een koude start.

Wat je nodig hebt

• Verse olie in de juiste specificatie en de juiste hoeveelheid
• Een nieuw oliefilter en een nieuwe afdichtring voor de aftapplug
• Een steeksleutel of dopsleutel voor de aftapplug, plus eventueel een filtersleutel
• Een opvangbak die ruim groot genoeg is
• Autoramps of assteunen, nooit alleen een krik
• Een trechter, oude doeken en een ontvetter om morsresten weg te halen
• Nitril handschoenen; afgewerkte olie is niet iets wat je op je huid wilt hebben

Welke olie hoort bij jouw auto?

Twee dingen tellen, en ze zijn allebei belangrijk.

De viscositeit staat op het blik als bijvoorbeeld 5W-30. Het getal voor de W zegt hoe vloeibaar de olie bij kou nog is: hoe lager, hoe beter hij bij een koude start meteen rondgaat. Het getal erachter zegt iets over de dikte op bedrijfstemperatuur.

De specificatie is minstens belangrijker. Fabrikanten schrijven een eigen goedkeuring voor, en op moderne motoren met roetfilter is een olie met verlaagd asgehalte geen optie maar een eis. Kies je de verkeerde, dan kan het roetfilter verstopt raken. Staat er in je boekje een longlife-goedkeuring, houd die dan aan.

Twijfel je? De combinatie van kenteken en motorcode geeft in elke oliekiezer het juiste antwoord.

Verversen in negen stappen

1. Rijd de motor kort op temperatuur. Warme olie loopt beter weg en neemt meer vuil mee. Laat hem daarna vijf tot tien minuten staan; anders werk je aan een gloeiend heet carter.
2. Zet de auto waterpas en veilig hoog. Gebruik ramps of assteunen op een harde ondergrond, trek de handrem aan en zet hem in de versnelling. Leg ook wielblokken achter de wielen die op de grond blijven staan, je gaat eronder liggen.
3. Draai de olievuldop op de motor los. Dan loopt het carter vlotter leeg.
4. Zet de opvangbak onder de aftapplug en draai die los. Houd hem bij de laatste slagen tegen, anders schiet hij de bak in.
5. Laat volledig uitlekken. Reken op een minuut of tien tot het echt druppelt in plaats van loopt.
6. Vervang het oliefilter. Bij een inschroeffilter smeer je de nieuwe rubberring in met verse olie en draai je hem met de hand aan tot de ring contact maakt en daarna nog een halve tot driekwart slag, of het aantal slagen dat op het filter staat. Bij een papieren inzetfilter vervang je ook alle bijgeleverde O-ringen.
7. Draai de aftapplug terug met een nieuwe ring, op het voorgeschreven aanhaalmoment. Te vast betekent een gestripte draad in je carter, en dat is een dure reparatie.
8. Vul bij via de trechter. Doe eerst ongeveer driekwart van de opgegeven hoeveelheid erin, wacht een paar minuten en peil dan. Bijvullen kan altijd, eruit halen niet.
9. Start en controleer. Laat hem een minuut draaien, kijk of het oliedruklampje uitgaat en of er niets lekt bij plug en filter. Zet af, wacht vijf minuten en peil opnieuw. Werk morsplekken weg zodat een latere lekkage meteen opvalt.

Vergeet het serviceinterval in je boordcomputer niet te resetten.

Oude olie afvoeren

Afgewerkte olie is chemisch afval. Eén liter vervuilt een enorme hoeveelheid grondwater, dus het riool of de tuin is geen optie. Giet hem via de trechter terug in de lege verpakking, sluit die goed en breng hem samen met het oude filter naar de milieustraat of een garage met een inzamelpunt. In de meeste gemeenten kan dat gratis, maar check even of jouw milieustraat een pas of maximum hanteert.

Ga je na de beurt op pad? Loop dan ook de rest even na met de checklist voor een veilige autoreis.

Veelgestelde vragen

Moet ik het oliefilter elke keer vervangen?

Ja. Een filter zit vol met het vuil dat je er net uit hebt getapt, en een verzadigd filter gaat in bypass, dan stroomt ongefilterde olie door je motor. Het is bovendien een van de goedkoopste onderdelen van de klus.

Mag ik verschillende oliesoorten door elkaar gebruiken?

Bijvullen met een andere olie van dezelfde specificatie kan in geval van nood, maar meng niet structureel. Bij een verversing tap je altijd volledig af en vul je met één soort.

Wat als ik te veel olie in de motor heb gedaan?

Tap het overschot af via de aftapplug tot je weer tussen de streepjes zit. Te veel olie wordt door de krukas opgeklopt tot schuim, en schuim smeert niet.

Kan ik olie verversen zonder de auto omhoog te zetten?

Sommige auto’s hebben een afzuigbuis waarmee je de olie via de peilstokopening wegzuigt. Kom je bij een lage auto niet veilig bij de aftapplug, dan is dat een prima alternatief, al blijft er vaak wat meer oude olie achter.