Steenslag herstellen: zo voorkom je roest onder de lak

Je ziet ze pas als je er met je neus bovenop staat: piepkleine putjes op de motorkap en de neus van je auto, alsof iemand er met een naald in heeft geprikt. Elk putje is een steentje dat op honderd kilometer per uur van de weg omhoog kwam en een gaatje in je lak sloeg.

Op zichzelf is zo’n putje van een millimeter niets. Het probleem is wat eronder zit. Zodra er kaal metaal in de bodem staat, telt de klok af, en die telt sneller in de winter, als er zout op de weg ligt.

Waarom een putje van niks een groot probleem wordt

Autolak is een pakket van lagen: primer, kleurlaag en blanke lak, samen nog geen twee tienden van een millimeter dik. Een steentje slaat dat pakket lokaal helemaal weg.

Het staal daaronder heeft dan direct contact met zuurstof en vocht. Er ontstaat roest, en roest zet uit: hij neemt meer ruimte in dan het metaal waar hij van gemaakt is. Die uitzetting duwt de lak eromheen omhoog. Zo groeit een putje van een millimeter in twee jaar uit tot een blaar ter grootte van een muntstuk, terwijl je aan de buitenkant nauwelijks ziet hoeveel er onder de lak al weg is.

Precies daarom is bijwerken bij steenslag geen cosmetische klus maar onderhoud.

Waar je het eerst moet kijken

Loop deze plekken langs, bij voorkeur na het wassen en in strijklicht:

De voorrand van de motorkap en het gedeelte daar direct achter
De voorbumper en het gebied rond de grille
De onderste twintig centimeter van de portieren en de dorpels
Achter de wielkasten, waar je eigen banden grind opgooien
De voorruitstijlen en de spiegelkappen
Bij een aanhanger of caravan: de achterklep en de bumper

Wat zie je in het putje?

De kleur in de bodem vertelt je hoe ver het is en hoeveel werk je hebt.

Wat je in het putje ziet	Wat het is	Wat je doet
Dezelfde kleur, alleen een deukje	Alleen de blanke lak is geraakt	Ontvetten en een druppel blanke lak, of laten zitten
Wit, grijs of zwart	De primer ligt bloot	Ontvetten en bijwerken met kleur en blanke lak
Glanzend metaal	Kaal, nog schoon staal of aluminium	Eerst primer, daarna kleur en blanke lak
Bruine of oranje aanslag	Roest is begonnen	Roest weghalen tot op schoon metaal, dan primeren en bijwerken
Opstaande randjes, blaasjes rond het putje	Roest kruipt al onder de lak	Openleggen en volledig behandelen

Zie je die laatste twee, lees dan eerst roest op je auto verwijderen. Lak over roest heen zetten stelt het probleem alleen uit.

Zo werk je een steenslagputje bij

Was en droog de plek. Zand en zout in het putje wil je er eerst uit hebben.
Ontvet. Neem de plek af met een ontvetter op een schone doek en veeg direct na met een droge doek. Doe dit ook als het paneel er schoon uitziet, was- en polijstresten zijn onzichtbaar en blokkeren de hechting.
Maak de bodem schoon. Zit er lichte roest in, werk die dan weg met de punt van een glasvezelpen of een opgerold stukje fijn schuurpapier. Blijf binnen het putje. Bij een grotere, aangetaste plek behandel je het metaal daarna met een roestomvormer of anti-roestmiddel volgens de gebruiksaanwijzing.
Primeer het kale metaal. Zet een minieme hoeveelheid primer in de bodem met een tandenstoker of speldenkop, alleen daar waar metaal zichtbaar is. Laat drogen.
Breng de kleur aan. Gebruik een lakstift op de kleurcode van je auto. Bouw op in meerdere heel dunne laagjes tot de lak net onder het niveau van het paneel blijft.
Sluit af met blanke lak en laat de reparatie een aantal dagen met rust voordat je hem eventueel afvlakt en polijst.

De juiste kleurcode vind je op het typeplaatje of in de deurstijl; waar precies staat in autolak kleur bepalen. De uitgebreide werkwijze met droogtijden per laag lees je in lakschade zelf herstellen met een lakstift.

Nieuwe steenslag beperken

Helemaal voorkomen kun je het niet, maar je kunt het flink terugbrengen:

Houd meer afstand, vooral achter vrachtwagens en op pas gerepareerd asfalt
Rijd op grind of split rustig, ook op je eigen oprit
Laat transparante beschermfolie aanbrengen op de motorkapneus en achter de wielkasten
Houd een laag wax op de lak; dat stopt geen steen, maar houdt zout en vocht op afstand
Spoel in de winter regelmatig de onderkant en de wielkasten schoon

Veelgestelde vragen

Kan ik steenslag ook wegpolijsten?

Alleen als het putje niet door de blanke lak heen is, en dat is zelden zo. Ligt er primer of metaal bloot, dan haalt polijsten juist extra lak weg rond de beschadiging en maak je het erger.

Hoe snel begint een steenslagputje te roesten?

Bij vochtig weer kun je binnen enkele weken al bruine aanslag zien, en in de winter met zout op de weg gaat het nog sneller. Werk een putje daarom liever meteen bij dan in het voorjaar.

Werkt een aluminium paneel anders dan staal?

Aluminium roest niet, maar corrodeert wel: je krijgt witte, poederige uitslag in plaats van bruine. Ook daar geldt dat je het kale metaal moet reinigen en primeren voordat je lak aanbrengt.

Moet ik elk putje afzonderlijk bijwerken?

Bij een handvol putjes wel. Zit je hele motorkapneus vol met tientallen putjes, dan is bijwerken vlekkerig werk en levert het schuren en overspuiten van dat paneel een veel netter resultaat op.