Veilig spuiten: masker, handschoenen en ventilatie

Je ruikt de verf, dus je masker werkt niet. Zo simpel is het. Toch staan er dagelijks mensen in een schuur te spuiten met een papieren stofmasker voor hun mond, in de overtuiging dat ze beschermd zijn. Dat masker houdt wat spuitnevel tegen, maar de oplosmiddeldamp gaat er ongehinderd doorheen.

Waar je jezelf tegen beschermt

Uit een spuitbus komen twee dingen tegelijk: vaste deeltjes, dus verfnevel die je longen in kan, en damp, omdat het oplosmiddel en het drijfgas meteen verdampen. Hoe die verneveling werkt, lees je in hoe werkt een spuitbus? De techniek uitgelegd.

Die twee vragen om verschillende filters. Een deeltjesfilter zeeft mechanisch, als een heel fijn net. Een gas- en dampfilter bevat actieve kool die moleculen bindt. Een net houdt geen gas tegen, en daarom schiet een stofmasker tekort.

De filtertypes op een rij

De letter geeft de stofgroep aan. A staat voor organische dampen met een kookpunt boven 65 graden, waar de oplosmiddelen in lak, verdunner en spuitbussen onder vallen. Het cijfer geeft de capaciteit: A1 heeft een kleine koolvulling, A2 een grotere en dus meer werktijd. Bij deeltjesfilters staat het cijfer voor het rendement, waarbij P3 het fijnste filtert.

Voor spuitwerk kies je vrijwel altijd een combinatiefilter A2P3 op een halfgelaatsmasker. Een los A2-filter laat de nevel door, een los P3-filter laat de damp door.

Halfgelaats of volgelaats

Een halfgelaatsmasker dekt neus, mond en kin en is voor de meeste klussen genoeg: spuitbussen, lak, ontvetten en afbijten. Voorwaarde is dat hij goed aansluit. Baardgroei is een probleem, want stoppels breken de afdichting en dan zuigt het masker lucht langs de rand naar binnen.

Een volgelaatsmasker beschermt daarnaast je ogen. Die heb je nodig bij 2K-producten, dus lak of primer met een aparte verharder. Die verharders bevatten isocyanaten, die ook via het oogslijmvlies binnenkomen. Voor 2K-spuitwerk is een verseluchtkap met onafhankelijke luchttoevoer de norm. Een volgelaatsmasker met A2P3-filters is alleen een optie als het veiligheidsinformatieblad van het product dat toelaat, en nooit in een gesloten ruimte zonder afzuiging.

Doe altijd een afdichtingscontrole. Sluit met je handpalmen de filters af en adem in. Het masker moet licht naar je gezicht toe trekken en zo blijven.

Hoe lang gaat een filter mee?

Een deeltjesfilter zit vol als je merkbaar zwaarder gaat ademen. Een gas- en dampfilter geeft dat signaal niet: die raakt verzadigd zonder dat je iets voelt, tot je opeens verf ruikt.

1. Ongeopend in de folie blijft een koolfilter houdbaar tot de datum op de verpakking, vaak enkele jaren.
2. Zodra de folie open is neemt de kool vocht en dampen uit de omgeving op, ook ongebruikt. Reken dan in maanden, niet in jaren.
3. Bewaar filters luchtdicht tussen klussen door en schrijf de openingsdatum erop.
4. Vervang direct zodra je verf ruikt of proeft tijdens het werk. Doorwerken heeft dan geen zin.
5. Volg de termijn uit de handleiding van de fabrikant, ook als je niets ruikt.

Bewaar filters nooit in dezelfde kast als je verdunner. De kool trekt die dampen op en dan is je filter op voordat je hem gebruikt hebt.

Handen, ogen en kleding

Oplosmiddelen gaan door je huid heen, en verf van je handen boenen met verdunner is de slechtste manier om ermee om te gaan. Gebruik nitril handschoenen en trek een verse aan zodra je een scheurtje ziet. Bij langdurig werk met afbijtmiddel heb je dikkere chemicaliënbestendige handschoenen nodig, zie afbijtmiddel gebruiken op oude verf.

Voor je ogen volstaat bij normaal spuitwerk een ruimzichtbril die aan de zijkanten dicht is. Een gewone bril doet niets tegen nevel die van opzij komt. Spuit je boven je hoofd, kies dan een model dat op je gezicht afsluit. Een wegwerpoverall houdt nevel van je kleren, zodat je daarna geen huis in loopt met verf in je trui.

Ventilatie

Ventileren betekent lucht laten doorstromen, niet één raampje op een kier. Zet een opening aan twee kanten van de ruimte open, en zorg dat de nevel van je wegtrekt in plaats van langs je gezicht. Een ventilator die naar buiten blaast helpt, maar zet hem niet in de spuitnevel zelf: verfdamp en vonken uit een onafgeschermde motor gaan slecht samen.

Verder gelden de standaardregels voor spuitbussen: niet doorboren, niet boven 50 graden of in de zon bewaren, nooit spuiten bij open vuur. Werk je met een grondlaag, zie welke primer gebruiken? Per ondergrond uitgelegd. Voor een complete basislijst kijk je in beginnen met graffiti: dit heb je nodig.

Veelgestelde vragen

Is een FFP3-masker genoeg om te spuiten?

Nee. Een FFP3-masker filtert alleen deeltjes en laat oplosmiddeldamp door. Voor spuiten heb je een masker met een combinatiefilter A2P3 nodig, dat damp en nevel tegelijk tegenhoudt.

Welk filter heb ik nodig voor spuitbussen?

Een A2P3-combinatiefilter op een halfgelaatsmasker dekt vrijwel alle spuitbusklussen. Werk je met een 2K-product met aparte verharder, ga dan naar een volgelaatsmasker of een verseluchtkap.

Hoe lang gaat een koolfilter mee na het openen?

Zodra de folie open is neemt de kool damp uit de lucht op, ook ongebruikt, dus reken in maanden en niet in jaren. Noteer de openingsdatum en vervang het filter meteen als je verf ruikt.

Kan ik met een baard veilig een masker dragen?

Een halfgelaats- of volgelaatsmasker sluit niet betrouwbaar af op stoppels of een baard. Scheer de afdichtingszone glad of gebruik een verseluchtkap met overdruk.