Verfspuit schoonmaken: zo blijft je spuitpistool goed

Een spuitpistool gaat zelden kapot. Het raakt verstopt. Eén keer een restje 2K lak laten indrogen in de sproeier en je waaier is scheef, je nevel valt aan één kant uit elkaar en je staat de volgende klus te vloeken op een pistool waar niets mis mee is.

Uitgeharde lak in de kanaaltjes krijg je er bovendien niet meer normaal uit. Thinner lost 2K na uitharding niet meer op, en peuteren met een spijker of een boortje beschadigt precies de oppervlakken die je spuitbeeld bepalen. Reinigen is dus geen bijzaak: het is het verschil tussen een pistool dat tien jaar meegaat en een pistool dat je na drie klussen weggooit.

Doe het direct, niet straks

De klok begint te lopen zodra je stopt met spuiten. Bij 2K materiaal heb je de potlife van je mengsel, daarna hardt het uit waar het zit, ook in je pistool. Hoe die potlife samenhangt met je mengverhouding lees je bij het mengen van autolak.

Vuistregel: leg je het pistool neer, dan maak je het schoon. Koffie kan daarna.

Wat je klaarlegt

• Het juiste reinigingsmiddel: spoelthinner bij oplosmiddelhoudende lak, een waterbasis reiniger bij watergedragen lak. Door elkaar gebruiken werkt niet.
• Een setje reinigingsborsteltjes en zachte naalden, speciaal voor spuitpistolen.
• Pluisvrije doeken.
• Een blaaspistool of stofspuitje om kanalen droog te blazen.
• Zuurvrije, siliconenvrije olie voor de naald en het draaiende deel van de trekker.
• Handschoenen en ademhalingsbescherming.

Voor een snelle beurt tussendoor is een reinigingsspray handig: die spuit je gericht door de doorgangen zonder dat je meteen alles demonteert. De buitenkant van je pistool en het paneel waarop je straks spuit, houd je vetvrij met een ontvetter.

Werk veilig. Restanten 2K bevatten verharder met isocyanaten en spoelthinner is een oplosmiddel. Een stofmasker doet hier niets. Reinig in een goed geventileerde ruimte, draag een masker met A2/P3-filters of een verseluchtkap zodra je verneveld materiaal verplaatst, en gebruik handschoenen die tegen oplosmiddelen kunnen. Vang gebruikte thinner op en gooi hem bij het klein chemisch afval.

De volledige beurt in zeven stappen

1. Gooi de restlak uit de beker in een afvalbeker. Nooit terug in het blik.
2. Spoel de beker om met een scheut reinigingsmiddel, veeg hem uit met een doek en herhaal tot er niets meer afgeeft.
3. Spuit schoon middel door het pistool tot er heldere vloeistof uit komt. Doe dit in een opvangbak of spuitcabine, niet vrij de werkplaats in.
4. Draai de luchtkap eraf en laat hem kort in het reinigingsmiddel liggen. De gaatjes in de hoorntjes bepalen je waaiervorm, poets ze met een zacht borsteltje, nooit met metaaldraad of een boortje.
5. Demonteer de sproeier en de naald. Draai eerst de naaldregelschroef los zodat de naald spanningsloos naar achteren kan. Reinig de naald met een doek van achter naar voren, richting de punt.
6. Blaas alle doorgangen droog en controleer bij tegenlicht of je door de sproeier heen kunt kijken.
7. Zet alles terug, met een miniem druppeltje siliconenvrije olie op de naald en het trekkerscharnier. Silicone op je pistool betekent kraters in je lak.

Waar het meestal misgaat

Alles laten weken. Een pistool dat een nacht in de thinner ligt, komt er slechter uit dan het erin ging. Pakkingen zwellen op en verliezen hun afdichting, en de eerste keer dat je daarna spuit lekt er lucht langs de naald. Week alleen losse metalen onderdelen, en kort.

Te scherp gereedschap. De opening van de sproeier en de gaatjes in de luchtkap zijn op honderdsten nauwkeurig gemaakt. Eén krasje van een schroevendraaier of een boortje trekt je waaier blijvend scheef. Zacht borsteltje of niets.

De verkeerde vloeistof. Watergedragen lak reinig je met een reiniger op waterbasis, oplosmiddelhoudende lak met spoelthinner. Grijp je mis, dan klontert het materiaal in plaats van dat het oplost.

Vergeten te zeven. Veel verstoppingen ontstaan niet tijdens het reinigen maar tijdens het vullen: velletjes en klontjes uit het blik gaan zo je beker in. Werk daarom altijd met een zeefje in de juiste maas, zoals beschreven bij het kiezen van verfzeefjes.

Onderhoud tussen de klussen door

Gebruik je het pistool dagelijks, haal het dan minstens één keer per week helemaal uit elkaar, ook als het spuitbeeld nog goed lijkt. Bewaar het schoon en droog, met de naald niet onder spanning en zonder resten in de beker.

Merk je dat het spuitbeeld ondanks een schoon pistool niet meer klopt, dan zijn de sproeier en naald mogelijk versleten. Die zijn als set te vervangen, altijd in de bijpassende maat. Twijfel je of het pistool zelf nog past bij je werk, dan helpt het kopen van een verfspuit je verder.

Veelgestelde vragen

Mag mijn spuitpistool in de vaatwasser of een ultrasoon bad?

Een compleet pistool niet: de pakkingen, de luchtkanalen en de smering gaan eraan. Losse metalen onderdelen kunnen kort in een ultrasoon bad, mits je ze daarna direct droogblaast en licht olieert.

Hoe krijg ik uitgeharde 2K lak uit de sproeier?

Meestal niet meer volledig, want uitgehard 2K lost niet op in thinner. Laat de sproeier kort weken en probeer het met een zacht borsteltje; helpt dat niet, dan is een nieuwe sproeier-naaldset de enige nette oplossing.

Moet ik het pistool ook schoonmaken als ik morgen weer dezelfde kleur spuit?

Ja. De lak hardt vannacht gewoon uit in de doorgangen, en morgen begin je met een half verstopt pistool. Een volledige reiniging kost je een kwartier, een vastgelopen sproeier kost je een klus.

Waarom komt mijn waaier scheef uit het pistool?

Bijna altijd door een verstopt of beschadigd gaatje in de luchtkap. Draai de kap een halve slag: verspringt het defect mee, dan zit het in de kap; blijft het staan, dan zit het in de sproeier.